Accessibility یا دسترس‌پذیری در طراحی محصول یعنی افراد با توانایی‌ها، محدودیت‌ها و روش‌های تعامل متفاوت بتوانند تا حد ممکن از محصول دیجیتال استفاده کنند. دسترس‌پذیری فقط یک مرحله انتهایی برای «رفع خطا» نیست؛ بهتر است از تحقیق و طراحی تا محتوا، توسعه و تست در فرایند محصول حضور داشته باشد.
Accessibility در UI/UX دقیقا چیست؟
کاربران ممکن است محدودیت بینایی، شنوایی، حرکتی یا شناختی دائمی، موقت یا موقعیتی داشته باشند. طراحی دسترس‌پذیر تلاش می‌کند موانع غیرضروری را کاهش دهد؛ مثلا رابط فقط به رنگ وابسته نباشد، با Keyboard قابل استفاده باشد و محتوا برای فناوری‌های کمکی ساختار معناداری داشته باشد.
فناوری‌های کمکی رایج
- Screen Reader: محتوای رابط را برای کاربران نابینا یا کم‌بینا به شکل صوتی یا Braille قابل استفاده می‌کند.
- Screen Magnification: محتوا و رابط را برای کاربران کم‌بینا بزرگ‌تر می‌کند.
- Switch Control: امکان تعامل با رابط را برای برخی کاربران دارای محدودیت حرکتی فراهم می‌کند.
- Captions: محتوای گفتاری و صوتی مهم ویدیو را به متن تبدیل می‌کند و در موقعیت‌های مختلف برای کاربران بیشتری مفید است.
Inclusive Design چه ارتباطی با Accessibility دارد؟
Inclusive Design دامنه گسترده‌تری دارد و تلاش می‌کند هنگام طراحی، تنوع شرایط کاربران را آگاهانه در نظر بگیرد. بسیاری از راه‌حل‌هایی که برای یک محدودیت مشخص ایجاد می‌شوند در نهایت تجربه افراد بیشتری را بهتر می‌کنند؛ نمونه شناخته‌شده آن چیزی است که با عنوان Curb-Cut Effect توضیح داده می‌شود.
چک‌لیست پایه برای طراح UI/UX
- Contrast متن و عناصر تعاملی را بررسی کنید.
- اطلاعات را فقط با رنگ منتقل نکنید.
- برای تصاویر معنادار Alt Text مناسب در نظر بگیرید.
- Headingها و ترتیب محتوا را منطقی طراحی کنید.
- Focus State واضح برای عناصر تعاملی داشته باشید.
- رابط را برای Keyboard Navigation و Screen Reader در همکاری با توسعه‌دهنده تست کنید.
- برای ویدیوها Caption یا Transcript مناسب فراهم کنید.
ویدیوی آموزش Accessibility
Accessibility و SEO
Accessibility و SEO هدف یکسانی ندارند، اما بعضی شیوه‌های فنی خوب مثل ساختار Heading منطقی، متن لینک توصیفی، محتوای قابل فهم و Alt مناسب تصاویر می‌توانند هم کیفیت دسترس‌پذیری و هم قابل‌فهم بودن محتوا برای موتورهای جست‌وجو را بهتر کنند.
برای یادگیری عمیق‌تر فرایند تحقیق و طراحی تجربه کاربر می‌توانید دوره UX Design را ببینید.
